4 สัญญาณเตือนจากเศรษฐกิจโลก
ทำไมตัวเลข GDP โต แต่เงินในกระเป๋าเรากลับลดลง?
เมื่อเศรษฐกิจโลกกำลังเติบโต แต่ทำไมคนธรรมดากลับรู้สึกว่าชีวิตกำลังยากขึ้น?
บทความวิเคราะห์เศรษฐกิจโลก เศรษฐกิจไทย และเศรษฐกิจฐานราก | โดย ดลรวี ภัทรกุลพิมล
ลองจินตนาการถึงเช้าวันธรรมดาวันหนึ่ง... คุณตื่นขึ้นมา ซื้อกาแฟแก้วเดิม เติมน้ำมันรถเท่าเดิม แวะตลาดซื้ออาหารกลับบ้านให้ครอบครัว ทุกอย่างดูเหมือนเป็นกิจวัตรที่ไม่เคยเปลี่ยนแปลง แต่มีสิ่งหนึ่งที่เปลี่ยนไปอย่างน่าประหลาดใจ...
ทำไมเงินจำนวนเท่าเดิม กลับซื้อของได้น้อยลงทุกวัน!
ทำไมเราขยันทำงานมากขึ้น แต่รายได้กลับโตไม่ทันค่าครองชีพ? ทำไมร้านค้าขายสินค้าได้ แต่เมื่อหักต้นทุนแล้วกลับแทบไม่เหลือกำไร? ทำไมข่าวเศรษฐกิจบอกว่าประเทศกำลังเติบโต แต่คนตัวเล็กในชุมชนกลับต้องดิ้นรนเพื่อความอยู่รอด? นี่คือความย้อนแย้งของเศรษฐกิจยุคใหม่!
เพราะความจริงที่เราต้องทำความเข้าใจก็คือ เศรษฐกิจเติบโต ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะมีชีวิตที่ดีขึ้นพร้อมกัน แรงสั่นสะเทือนจากเศรษฐกิจโลกกำลังเดินทางผ่านราคาน้ำมัน พลังงาน อาหาร ปุ๋ย วัตถุดิบ และค่าขนส่ง เข้ามากระทบชีวิตของประชาชนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ วันนี้ ผมจึงอยากชวนทุกคนมองให้ลึกกว่าแค่ตัวเลข GDP แล้วมาถอดรหัส 4 สัญญาณเตือนจากเศรษฐกิจโลก ว่าเกิดอะไรขึ้นกับโลก ประเทศไทย และชุมชนของเรา พร้อมค้นหาทางออกที่เป็นไปได้จริง
สัญญาณที่ 1 เศรษฐกิจโลกเติบโต แต่ใครกันแน่ที่ได้รับประโยชน์?
เริ่มต้นจากภาพใหญ่ที่สุด นั่นคือเศรษฐกิจโลก รายงานเศรษฐกิจโลกของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ หรือ IMF เดือนตุลาคม 2026 ประเมินว่า เศรษฐกิจโลกจะเติบโตประมาณ 3.1% ในปี 2026 และ 3.4% ในปี 2027 ขณะที่ UNCTAD ประเมินการเติบโตของเศรษฐกิจโลกในปี 2026 ไว้ประมาณ 2.6% แม้ตัวเลขจะแตกต่างกัน แต่สิ่งที่น่าสนใจกว่าคือคำถามว่า ผลประโยชน์จากการเติบโตเหล่านี้กำลังตกอยู่กับใคร? ลองนึกภาพเศรษฐกิจโลกเป็นภูเขาขนาดใหญ่ บนยอดเขามีบริษัทเทคโนโลยี ธุรกิจ AI และกลุ่มทุนขนาดใหญ่ที่สามารถสร้างรายได้จากนวัตกรรมใหม่ ๆ ได้อย่างรวดเร็ว
แต่เมื่อมองลงมาที่เชิงเขา เรากลับพบเกษตรกรที่ต้องแบกรับต้นทุนปุ๋ยที่สูงขึ้น ร้านอาหารที่ต้องจ่ายค่าไฟแพงขึ้น ผู้ประกอบการรายเล็กที่เข้าถึงสินเชื่อได้ยาก และแรงงานที่ยังมีรายได้ไม่แน่นอน นี่คือสิ่งที่เรียกว่า Uneven Growth หรือการเติบโตทางเศรษฐกิจที่ไม่เท่าเทียมกัน
ยิ่งไปกว่านั้น การเข้ามาของปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI กำลังเปลี่ยนโครงสร้างการทำงานทั่วโลก คนที่มีทักษะและเข้าถึงเทคโนโลยีอาจได้รับโอกาสใหม่ ขณะที่คนที่ขาดความพร้อมอาจเสี่ยงถูกทิ้งไว้ข้างหลังคำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่เศรษฐกิจโลกจะเติบโตอีกกี่เปอร์เซ็นต์ แต่คือ...
ใครกำลังเติบโตไปพร้อมกับโลก และใครกำลังถูกทิ้งไว้ข้างหลัง?
นี่คือสัญญาณแรกที่เตือนเราว่า การเติบโตทางเศรษฐกิจที่ดีต้องไม่หยุดอยู่เพียงตัวเลข GDP แต่ต้องสร้างโอกาสให้ประชาชนส่วนใหญ่เข้าถึงรายได้ เทคโนโลยี และทรัพยากรอย่างเป็นธรรมด้วย
สัญญาณที่ 2 พลังงานและอาหารกำลังเขย่าต้นทุนชีวิต เงินเฟ้อลด แต่ทำไมของยังแพง?
สัญญาณที่สองมาจากราคาพลังงานและสินค้าอาหาร ซึ่งเป็นต้นทุนพื้นฐานของระบบเศรษฐกิจความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ความเสี่ยงต่อเส้นทางขนส่งสินค้าสำคัญของโลก และความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ ล้วนเป็นปัจจัยที่อาจส่งผลต่อราคาพลังงาน อาหาร และวัตถุดิบในตลาดโลก หลายคนอาจสงสัยว่า เรื่องที่เกิดขึ้นอีกซีกโลกหนึ่งเกี่ยวอะไรกับเรา? เกี่ยวโดยตรงครับ! เพราะน้ำมันไม่ได้เป็นเพียงเชื้อเพลิงสำหรับรถยนต์ แต่เป็นต้นทุนของการขนส่ง การผลิต การเกษตร และการดำเนินธุรกิจแทบทุกประเภท
เมื่อน้ำมันแพงขึ้น ค่าขนส่งมีโอกาสสูงขึ้น เมื่อปุ๋ยและวัตถุดิบแพงขึ้น เกษตรกรต้องแบกรับต้นทุนเพิ่ม เมื่อโรงงานมีต้นทุนสูงขึ้น ผู้ประกอบการก็ต้องพิจารณาปรับราคาสินค้า นี่คือ Ripple Effect หรือผลกระทบระลอกคลื่นทางเศรษฐกิจ เริ่มต้นจากเหตุการณ์หนึ่งในต่างประเทศ แต่สุดท้ายอาจเดินทางมาถึงราคาสินค้าในตลาดชุมชนของเรา และมีอีกเรื่องหนึ่งที่หลายคนเข้าใจผิด...
เงินเฟ้อลดลง ไม่ได้หมายความว่าของถูกลง!
สมมติว่าปีที่แล้วราคาสินค้าเพิ่มขึ้น 10% แต่ปีนี้เพิ่มขึ้นเพียง 3% นั่นหมายความว่าราคาสินค้ายังเพิ่มขึ้น เพียงแต่เพิ่มขึ้นในอัตราที่ช้าลงเท่านั้น ไม่ได้กลับไปมีราคาเท่าเดิม นี่จึงเป็นเหตุผลที่ประชาชนจำนวนมากยังรู้สึกว่าค่าครองชีพสูง แม้ตัวเลขเงินเฟ้อจะเริ่มชะลอตัวแล้วก็ตาม โดยเฉพาะครัวเรือนรายได้น้อย ซึ่งต้องใช้เงินส่วนใหญ่ไปกับอาหาร พลังงาน และสิ่งจำเป็นในการดำรงชีวิต ย่อมมีความเปราะบางต่อแรงกระแทกทางเศรษฐกิจมากกว่าครัวเรือนที่มีเงินสำรองสูง
บทเรียนจากสัญญาณที่สองจึงชัดเจนว่า ความมั่นคงทางเศรษฐกิจไม่ได้อยู่ที่ตัวเลขเงินเฟ้อเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ประชาชนยังสามารถซื้ออาหาร มีที่อยู่อาศัย และดำรงชีวิตได้อย่างมีศักดิ์ศรีหรือไม่
สัญญาณที่ 3 เศรษฐกิจไทยโต แต่ SME และประชาชนกำลังเผชิญบททดสอบใหญ่
เมื่อหันกลับมามองประเทศไทย ธนาคารแห่งประเทศไทยประเมินว่าเศรษฐกิจไทยจะเติบโตประมาณ 2.4% ในปี 2026 และ 2.1% ในปี 2027 แม้เศรษฐกิจยังขยายตัว แต่คำถามสำคัญคือ การเติบโตเหล่านี้ส่งผ่านไปถึงเกษตรกร ร้านค้ารายย่อย แรงงาน และประชาชนทั่วไปมากน้อยเพียงใด? เพราะประเทศไทยกำลังเผชิญความท้าทายสำคัญ 3 ด้าน
หนึ่ง กำลังซื้อประชาชนยังเปราะบาง
ภาระหนี้ครัวเรือน รายได้ไม่แน่นอน และค่าครองชีพที่สูง ทำให้ประชาชนจำนวนหนึ่งต้องระมัดระวังการใช้จ่าย เมื่อคนไม่กล้าจับจ่าย ร้านค้าก็ขายสินค้าได้น้อยลง และธุรกิจก็อาจต้องลดการลงทุนหรือการจ้างงาน
สอง SME เข้าถึงแหล่งเงินทุนได้ยาก
ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมเป็นหัวใจสำคัญของการจ้างงาน แต่เมื่อขาดสภาพคล่อง ไม่มีหลักประกัน หรือเข้าถึงสินเชื่อได้ยาก ก็ยากที่จะพัฒนาธุรกิจและแข่งขันกับรายใหญ่ บางธุรกิจไม่ได้ขาดความสามารถในการผลิต แต่ขาดเงินทุนที่จะทำให้ธุรกิจเดินต่อไปได้
สาม เศรษฐกิจฐานรากกำลังเผชิญปัญหาเชิงโครงสร้าง
เกษตรกรมีต้นทุนสูงขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าจะขายผลผลิตได้ราคาเพิ่มขึ้นเสมอไป ผู้ผลิตอาจขายสินค้าได้ แต่กลับไม่มีอำนาจต่อรองมากพอที่จะกำหนดราคาที่เป็นธรรม ผู้บริโภคซื้อสินค้าแพงขึ้น แต่เกษตรกรกลับไม่ได้รับผลตอบแทนเพิ่มขึ้นอย่างเหมาะสม คำถามคือ มูลค่าที่เพิ่มขึ้นระหว่างทางกำลังตกอยู่กับใคร? นี่คือจุดที่ประเทศไทยต้องกลับมาทบทวนโครงสร้างเศรษฐกิจอย่างจริงจัง และสิ่งที่ขาดไม่ได้ก็คือ ธรรมาภิบาล
เพราะนโยบายเศรษฐกิจที่ดีไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนเงินงบประมาณที่รัฐบาลจัดสรรเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูว่าเงินเหล่านั้นไปถึงประชาชนกลุ่มเป้าหมายจริงหรือไม่ มีความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และเกิดประโยชน์ต่อสังคมอย่างแท้จริงหรือเปล่า หากมีงบประมาณจำนวนมหาศาล แต่คนตัวเล็กยังเข้าไม่ถึงโอกาส เราก็ต้องกลับมาตั้งคำถามกับวิธีคิด วิธีจัดสรร และระบบบริหารจัดการของประเทศ
สัญญาณที่ 4 ถึงเวลาเปลี่ยนจากการตั้งรับ สู่การสร้างภูมิคุ้มกันทางเศรษฐกิจ
เราคงไม่สามารถควบคุมราคาน้ำมันโลก หยุดความขัดแย้งระหว่างประเทศ หรือกำหนดทิศทางเศรษฐกิจมหาอำนาจได้ทั้งหมด แต่เราสามารถเตรียมตัวให้พร้อมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงได้! การสร้างภูมิคุ้มกันทางเศรษฐกิจต้องเกิดขึ้นพร้อมกัน 3 ระดับ
ระดับครอบครัวและประชาชน
เริ่มจากการรู้จักสถานะทางการเงินของตนเอง ทำบัญชีรายรับรายจ่าย แยกค่าใช้จ่ายจำเป็นออกจากค่าใช้จ่ายที่เลื่อนได้ ลดหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ และสร้างเงินสำรองฉุกเฉินตามกำลัง เพราะการมีภูมิคุ้มกันทางการเงินไม่ได้เริ่มต้นจากการมีเงินจำนวนมาก แต่เริ่มต้นจากการรู้จักบริหารเงินที่เรามี
ระดับเกษตรกรและชุมชน
ต้องเปลี่ยนจากการผลิตตามความเคยชิน มาเป็นการผลิตที่รู้ต้นทุนและเข้าใจตลาด รวมกลุ่มจัดซื้อวัตถุดิบ วางแผนการผลิต พัฒนาการแปรรูป และสร้างช่องทางจำหน่ายตรงจากผู้ผลิตถึงผู้บริโภค ชุมชนต้องไม่เป็นเพียงผู้ผลิตวัตถุดิบราคาถูก แต่ต้องสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มและมีอำนาจต่อรองในระบบเศรษฐกิจ
ระดับผู้ประกอบการและ SME
ต้องปรับตัวจากการแข่งขันด้วยราคา ไปสู่การแข่งขันด้วยคุณค่า ใช้เทคโนโลยีลดต้นทุน พัฒนาผลิตภัณฑ์ให้แตกต่าง เข้าใจผู้บริโภค และสร้างเครือข่ายธุรกิจร่วมกับผู้ประกอบการในท้องถิ่น ขณะเดียวกัน ภาครัฐต้องทำหน้าที่เป็นผู้สนับสนุน หรือ Enabler ลดอุปสรรคทางกฎหมาย ส่งเสริมการเข้าถึงแหล่งทุนที่เป็นธรรม และสร้างระบบการแข่งขันที่เปิดโอกาสให้ธุรกิจรายเล็กเติบโตได้จริง ทั้งหมดนี้ต้องมีธรรมาภิบาลเป็นรากฐาน ประชาชนต้องเข้าถึงข้อมูล ตรวจสอบการใช้งบประมาณ และมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางการพัฒนาประเทศ เพราะเศรษฐกิจที่เข้มแข็งไม่ได้เกิดจากรัฐบาลหรือภาคธุรกิจเพียงฝ่ายเดียว แต่เกิดจากความร่วมมือของทุกภาคส่วนในสังคม
อย่ามองแค่ตัวเลขเศรษฐกิจ แต่ต้องมองให้เห็นชีวิตของผู้คน
วันนี้เราได้เห็นสัญญาณเตือนทั้ง 4 ด้านแล้ว
หนึ่ง...เศรษฐกิจโลกเติบโต แต่ผลประโยชน์อาจกระจุกตัวอยู่ในคนบางกลุ่ม
สอง...ราคาพลังงานและอาหารกดดันต้นทุนชีวิต แม้เงินเฟ้อชะลอตัว แต่ไม่ได้หมายความว่าสินค้าจะกลับมาถูกเหมือนเดิม
สาม...เศรษฐกิจไทยยังเผชิญข้อจำกัดจากกำลังซื้อ หนี้ครัวเรือน และความเปราะบางของ SME กับเศรษฐกิจฐานราก
สี่...ถึงเวลาที่ครอบครัว ชุมชน ผู้ประกอบการ และภาครัฐ ต้องร่วมกันสร้างภูมิคุ้มกันทางเศรษฐกิจอย่างเป็นระบบ
ผมอยากชวนทุกคนกลับไปคิดกับคำถามสำคัญ 3 ข้อ
ครอบครัวของเราพร้อมแค่ไหน หากค่าครองชีพเพิ่มขึ้นอีกระลอก?
ชุมชนของเรามีเครือข่ายความร่วมมือที่จะช่วยกันลดต้นทุน เพิ่มรายได้ และสร้างอำนาจต่อรองแล้วหรือยัง?
เราจะร่วมกันผลักดันและตรวจสอบนโยบายภาครัฐอย่างไร ให้ทรัพยากรของประเทศเกิดประโยชน์ต่อประชาชนอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม?
เพราะสุดท้ายแล้ว เศรษฐกิจไม่ได้มีความหมายเพียงตัวเลข GDP ที่ปรากฏบนหน้าจอข่าว เศรษฐกิจคือข้าวทุกจานที่ประชาชนกิน คือรายได้ทุกบาทที่แรงงานได้รับ คือความอยู่รอดของร้านค้าเล็ก ๆ คืออนาคตของเกษตรกร และคือโอกาสของลูกหลานในชุมชน ผมอยากฝากประโยคหนึ่งไว้ให้ทุกคนคิด...
ประเทศที่เศรษฐกิจเติบโต แต่ประชาชนส่วนใหญ่ยังรู้สึกว่าชีวิตยากขึ้น อาจเป็นประเทศที่ต้องกลับมาตั้งคำถามกับคุณภาพของการเติบโตอย่างจริงจัง
เราไม่ควรแข่งขันกันเพียงว่าจะทำให้ตัวเลขเศรษฐกิจสูงขึ้นได้เท่าไร แต่ต้องร่วมกันสร้างระบบเศรษฐกิจที่ทำให้คนธรรมดามีโอกาส มีรายได้ มีความมั่นคง และมีศักดิ์ศรีในการดำรงชีวิต อย่ารอให้คลื่นเศรษฐกิจโลกซัดเข้าถึงหน้าบ้าน แล้วจึงเริ่มหาทางรับมือ จงเรียนรู้ที่จะอ่านสัญญาณตั้งแต่วันนี้ สร้างภูมิคุ้มกันให้ครอบครัว เชื่อมพลังให้ชุมชน และผลักดันนโยบายที่ทำให้ประเทศเติบโตไปพร้อมกับประชาชนอย่างแท้จริง เพราะเราอาจเปลี่ยนทิศทางเศรษฐกิจโลกไม่ได้ทั้งหมด...
แต่เราสามารถร่วมกันออกแบบอนาคตทางเศรษฐกิจของชุมชนและประเทศได้! มองโลกให้กว้าง มองเศรษฐกิจให้ลึก มองชีวิตประชาชนให้เห็น และร่วมกันหาทางออกที่เป็นไปได้
เรียบเรียง/บทความโดย ดลรวี ภัทรกุลพิมล
- ผู้ดำเนินรายการ "มองโลกกับดลรวี"
- โปรดิวเซอร์รายการ “คุณภาพชีวิตดีที่บ้านฉัน”
- ที่ปรึกษานโยบายสาธารณะจากฐานชุมชน
- Community-Based Public Policy Advisor
มองโลกกับดลรวี มองโลก มองสังคม ร่วมกันหาทางออกที่เป็นไปได้
รายการสนทนาด้านสังคมและนโยบายสาธารณะ ที่เชื่อมโยงเรื่องใหญ่ระดับโลกกับชีวิตจริงของผู้คน ตั้งแต่เศรษฐกิจ สังคม การศึกษา เทคโนโลยี ไปจนถึงการพัฒนาชุมชน ชวนผู้ฟังมองปัญหาให้ลึกถึงราก ตั้งคำถามต่อระบบและนโยบาย พร้อมค้นหาทางออกที่เป็นไปได้ เพื่อสร้างสังคมที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืน
ออกอากาศทาง สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย วิทยุเพื่อการเรียนรู้และเตือนภัย ภาคกลาง AM 1467 KHz ทุกวันอาทิตย์ เวลา 19.30–20.00 น. และ
ออกอากาศทางช่องทาง Live Streaming ผ่าน Facebook Live "ดลรวี ภัทรกุลพิมล" ทุกวันอาทิตย์ เวลา 19.30–20.00 น. และ
สามารถมารับชมย้อนหลังผ่านทาง Youtube ช่อง "Dolravee Slow Life" ได้อีกช่องทางหนึ่ง...
เพจ & Youtube : รายการมองโลกกับดลรวี
ป.ล. หากบทความนี้มีประโยชน์ ฝากช่วยกันแชร์ บทความนี้ส่งต่อๆ ออกไปสู่กลุ่มผู้คนวงกว้างให้ได้รับคุณประโยชน์... แบ่งปันความรู้ดีๆ กันนะครับ หนึ่งความรู้ หนึ่งความคิดดีๆ อาจจะเปลี่ยน ช่วยเหลือ ผู้คน และสังคมได้นะครับ และที่สำคัญสิ่งเล็กๆ ที่ท่านทำในวันนี้สามารถเปลี่ยนแปลงโลกนี้ให้ดียิ่งขึ้นได้ ขอขอบคุณทุกท่านจากหัวใจ ไว้ ณ โอกาสนี้นะครับ... แล้วกลับมาพบกันใหม่ในบทความต่อๆไปนะครับผม ^_^
