"เห็ดโคนน้อย 7 วันทำเงิน สร้างงาน สร้างอาชีพ" โดยคุณกัลยากร ตานันท์
(พี่แอร์) ประธานวิสาหกิจชุมชนเกษตรกรยั่งยืนบ้านสบแฝก
ซึ่งนำเสนอนวัตกรรมการเพาะเห็ดโคนน้อยเพื่อเป็นอาชีพเสริมและอาชีพหลัก
โดยมีจุดเด่นอยู่ที่ระยะเวลาการผลิตที่สั้นเพียง 7-12 วัน
และการใช้ต้นทุนต่ำแต่ให้ผลตอบแทนสูง
โมเดลนี้ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงผลกำไรเชิงพาณิชย์
แต่ยังขับเคลื่อนในรูปแบบวิสาหกิจเพื่อสังคม (Social Enterprise)
เพื่อช่วยเหลือกลุ่มเปราะบางในชุมชนผ่านเครือข่ายความร่วมมือจากภาควิชาการและอุตสาหกรรม
ประเด็นสำคัญระดับวิกฤต
นวัตกรรมความเร็ว เห็ดโคนน้อยสามารถสร้างรายได้ภายใน 7 วัน และจบวงจรการผลิตใน 12 วัน
การเข้าถึงง่าย เริ่มต้นได้ด้วยเงินลงทุนเพียง 550 บาท สำหรับชุดทดลองสร้างอาชีพ
เทคโนโลยีอัจฉริยะ การประยุกต์ใช้โรงเรือนระบบปิด Smart Farm เพื่อควบคุมอุณหภูมิและความชื้น ช่วยให้ผลิตได้ตลอดทั้งปี
ผลลัพธ์ทางสังคม มุ่งเน้นการสร้างรายได้ให้กลุ่มเปราะบาง 5 ประเภท รวมถึงผู้ว่างงานจากโควิด-19 และผู้พิการ
ที่มาและแรงบันดาลใจ จากวิกฤตครอบครัวสู่ภูมิปัญญาชุมชน
การเริ่มต้นเพาะเห็ดโคนน้อยของคุณกัลยากรเกิดจากความจำเป็นส่วนตัวและความกตัญญูต่อบิดา
จุดเริ่มต้น บิดาป่วยด้วยโรคมะเร็งตับระยะสุดท้ายและเบื่ออาหาร แต่สามารถรับประทาน "เห็ดโคนต้มเกลือ" ได้ดี คุณกัลยากรจึงสนใจหาวิธีเพาะเห็ดที่รสชาติคล้ายเห็ดโคนป่าซึ่งหาทานยากและมีราคาแพง
การศึกษาเรียนรู้ ในปี 2562 ได้เข้าอบรมการเพาะเห็ดโคนน้อยที่อำเภอสันทราย โดยเริ่มต้นด้วยก้อนฟางเพียง 2 ก้อนเนื่องจากขาดแคลนทุนทรัพย์ในขณะนั้น
การต่อยอด จากจุดเริ่มต้นเล็กๆ ได้พัฒนาสู่การลองผิดลองถูกร่วมกับสามี (พ่อเอก) จนสามารถสร้างสูตรการผลิตเชื้อเห็ดและก้อนเห็ดเองเพื่อลดต้นทุน
นวัตกรรมการผลิตและเทคโนโลยีโรงเรือนอัจฉริยะ
ความสำเร็จของ "เห็ดโคนน้อยบ้านสวน" อยู่ที่การผสานภูมิปัญญาชาวบ้านเข้ากับเทคโนโลยีสมัยใหม่
การพัฒนาสูตรและวัสดุปลูก
การใช้ฟางข้าว แทนที่การใช้กากถั่วแบบโบราณซึ่งทำให้ดอกเห็ดมีสีดำ การใช้ฟางข้าวช่วยให้ได้ดอกเห็ดที่สวยและลดต้นทุนเนื่องจากในพื้นที่ตำบลแม่แฝกใหม่มีการปลูกข้าวตลอดปี
การผลิตเชื้อเอง พัฒนาห้องเขี่ยเชื้อและผลิตเชื้อเห็ดเองผ่านความช่วยเหลือจากโครงการ 1 ตำบล 1 มหาลัย (U2T) ทำให้ไม่ต้องพึ่งพาเชื้อจากแหล่งภายนอกที่มีคุณภาพไม่คงที่
โรงเรือนอัจฉริยะ (Smart Greenhouse)
จากการสนับสนุนของกรมส่งเสริมอุตสาหกรรมและมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา (มทร.ล้านนา) ได้มีการสร้างโรงเรือนต้นแบบที่ประกอบด้วย
ระบบควบคุมอัตโนมัติ เซนเซอร์ตรวจวัดอุณหภูมิและความชื้น หากอุณหภูมิเกิน 38 องศาเซลเซียส ระบบพ่นหมอกและพัดลมจะทำงานโดยอัตโนมัติ
การเชื่อมต่อ IoT สามารถติดตามสภาวะในโรงเรือนผ่านกล้องวงจรปิดและรับการแจ้งเตือนผ่านโทรศัพท์มือถือ
ประสิทธิภาพ โรงเรือนอัจฉริยะช่วยให้สามารถเพาะเห็ดได้ทุกฤดูกาล แม้ในฤดูหนาวหรือฤดูฝนที่ปกติเห็ดโคนน้อยจะไม่ออกดอก
โมเดลธุรกิจและความคุ้มค่าทางการเงิน
เห็ดโคนน้อยถูกขนานนามว่า "เห็ด 7 วันทำเงิน" เนื่องจากมีรอบการเก็บเกี่ยวที่รวดเร็วและชัดเจน
ศักยภาพเชิงพาณิชย์
ตลาดความต้องการสูง เป็นที่ต้องการของกลุ่มคนรักสุขภาพ ผู้รับประทานมังสวิรัติ และผู้ที่ชื่นชอบอาหารป่า
การบริหารจัดการ การมีโรงเรือนหมุนเวียน (เช่น 10 โรงเรือน) จะช่วยให้มีรายได้เข้าทุกวันตลอดทั้งเดือน สร้างรายได้หลักหมื่นบาทต่อเดือนได้จริง
วิสาหกิจชุมชนเพื่อสังคมและกลุ่มเป้าหมาย
วิสาหกิจชุมชนเกษตรกรยั่งยืนบ้านศพแฝก มุ่งเน้นการสร้าง "ความสุข" และ "คุณภาพชีวิต" มากกว่าผลกำไรสูงสุด
ศูนย์เรียนรู้ชุมชน เปิดสอนฟรีให้กับชาวบ้านในอำเภอสันทรายทั้ง 12 ตำบล และเครือข่ายจากภาคเหนือ
การสนับสนุนกลุ่มเปราะบาง (5 กลุ่มหลัก)
ผู้ตกงานจากวิกฤตโควิด-19
ผู้พิการหรือครอบครัวผู้พิการ
ผู้ติดเชื้อ HIV
ผู้สูงอายุ
ผู้พ้นโทษที่ประพฤติดี
กลไกการช่วยเหลือ แจกจ่ายก้อนเห็ดให้กลุ่มเปราะบางนำไปเพาะก่อน เมื่อได้ผลผลิตจึงนำมาขายคืนให้วิสาหกิจฯ โดยหักเพียงต้นทุน ส่วนกำไรทั้งหมดตกเป็นของชาวบ้านเพื่อใช้ดำรงชีพ
การแปรรูปและการสร้างเครือข่ายในอนาคต
เพื่อให้เกิดความยั่งยืน วิสาหกิจฯ ได้วางแผนขยายผลผ่านกลยุทธ์ต่างๆ
การแปรรูปสินค้า พัฒนาผลิตภัณฑ์ "คุกกี้เห็ดโคนน้อย" และ "แหนมเห็ดโคนน้อย" เพื่อเพิ่มมูลค่าและยืดอายุการเก็บรักษา
หลักสูตรการเรียนรู้ มีทั้งหลักสูตร 1 วัน (พื้นฐานและการแปรรูป) และหลักสูตร 3 วัน (การสร้างโรงเรือนต้นทุนต่ำ 500 บาท การหมักฟาง และการดูแล)
เครือข่ายความร่วมมือ ทำงานร่วมกับเครือข่ายธุรกิจเพื่อสังคม CBMC โครงการธุรกิจปันกัน เพื่อเชื่อมโยงตลาดและองค์ความรู้ระดับประเทศ
เป้าหมายสูงสุด ต้องการให้สมาชิกในชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองได้ ลดหนี้สินครัวเรือน และสร้างโอกาสทางการศึกษาให้แก่บุตรหลานผ่านรายได้ที่มั่นคงจากเห็ดโคนน้อย
"เห็ดโคนน้อย 7 วันทำเงิน... เราไม่ได้แค่ส่งเสริมให้ปลูก แต่เราพร้อมจะรับซื้อคืนและถ่ายทอดองค์ความรู้จากประสบการณ์จริง เพื่อให้ทุกคนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืน" — กัลยากร ตานันท์
ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย AM 1467 KHz
วันพฤหัสบดี เวลา 18.00 – 19.00 น.
เห็ดโคนน้อย 7 วันทำเงิน สร้างงาน สร้างอาชีพ ตอน 1
เห็ดโคนน้อย 7 วันทำเงิน สร้างงาน สร้างอาชีพ ตอน 2
หมายเหตุ :
เนื้อหาหลักของบทความนี้เป็นการสังเคราะห์และวิเคราะห์จากการพูดคุยของ พี่แอร์ กัลยากร ตานันท์ ประธานวิสาหกิจชุมชน เกษตรกรยั่งยืนบ้านสบแฝก เชียงใหม่ ในหัวข้อเรื่อง เห็ดโคนน้อย 7 วันทำเงิน สร้างงาน สร้างอาชีพ จากรายการ “คุณภาพชีวิตดีที่บ้านฉัน” EP.28
หากมีข้อผิดพลาดประการใด ผู้เขียนขออภัยมา ณ โอกาสนี้ และขอขอบคุณ พี่แอร์ กัลยากร ตานันท์ เป็นอย่างสูง
สำหรับการแบ่งปันเรื่องราวและแรงบันดาลใจในครั้งนี้...
เรียบเรียง/บทความโดย ดลรวี ภัทรกุลพิมล
- โปรดิวเซอร์รายการ “คุณภาพชีวิตดีที่บ้านฉัน”
- ที่ปรึกษานโยบายสาธารณะจากฐานชุมชน
- Public Policy Advisor for Community-Driven Systemic Change
คุณภาพชีวิตดีที่บ้านฉัน
รายการที่จะนำคุณไปสัมผัสกับ อัตลักษณ์ท้องถิ่น ภูมิปัญญาไทย
เศรษฐกิจพอเพียง และแนวคิดดีๆ จากบุคคลต้นแบบ ปราชญ์ชาวบ้าน
เพื่อเป็นพลังสรรค์สร้าง คุณภาพชีวิตทีดี อย่างยั่งยืน
- ออกอากาศทาง สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย วิทยุเพื่อการเรียนรู้และเตือนภัย ภาคกลาง AM 1467 KHz ทุก วันพฤหัสบดี เวลา 18.00 น. - 19.00 น. และ
- ออกอากาศทางช่องทาง Live Streaming ผ่าน Facebook Live "คุณภาพชีวิตดีที่บ้านฉัน" ทุก วันพฤหัสบดี เวลา 18.00 น. - 19.00 น. และ
- สามารถมารับชมย้อนหลังผ่านทาง Youtube ช่อง "คุณภาพชีวิตดีที่บ้านฉัน" ได้อีกช่องทางหนึ่ง...
เพจ & Youtube : รายการคุณภาพชีวิตดีที่บ้านฉัน
เกี่ยวกับเรา : รายการ "คุณภาพชีวิตดีที่บ้านฉัน" เราคือใคร?
